Giới tính đồng tính luyến ái: Hướng dẫn cho cha mẹ nước ngoài tại Nhật

Giới tính đồng tính luyến ái là chủ đề nhiều cha mẹ người nước ngoài tại Nhật Bản cảm thấy bối rối khi con bắt đầu đặt câu hỏi. Trong khi giáo dục giới tính tại Nhật đang dần thay đổi với các chương trình mới dành cho trẻ mẫu giáo, nhiều gia đình vẫn thiếu công cụ để trò chuyện cởi mở về những chủ đề nhạy cảm này. Bài viết này giúp phụ huynh hiểu rõ hơn về giới tính, xu hướng tính dục và cách hỗ trợ con trong môi trường giáo dục Nhật Bản.

Giới tính và xu hướng tính dục: khác biệt cơ bản

Trước khi đi sâu vào cách giáo dục con, cha mẹ cần phân biệt rõ các khái niệm cốt lõi. Nhiều người nhầm lẫn giữa giới tính sinh học, nhận dạng giới tính và xu hướng tính dục. Thực tế, đây là ba khía cạnh khác nhau của bản dạng con người.

Xu hướng tính dục chỉ sự hấp dẫn tình cảm, lãng mạn hoặc tình dục của một người đối với người khác. Người bị thu hút bởi giới khác được gọi là dị tính (heterosexual), cùng giới là đồng tính (homosexual), và cả hai giới là song tính (bisexual). Đây là một phần bản sắc tự nhiên, không phải lựa chọn hay bệnh lý.

Nhận dạng giới tính là cách mỗi cá nhân tự nhận thức về giới của bản thân. Một người có thể tự cảm nhận mình là nam, nữ, hoặc nằm ngoài hai phân loại nhị nguyên này. Điều quan trọng là nhận dạng giới tính có thể khác với giới tính sinh học được chỉ định khi sinh ra.

Biểu hiện giới (gender expression) là cách mỗi người thể hiện giới tính qua hành vi, trang phục, kiểu tóc và giọng nói. Biểu hiện giới không nhất thiết phản ánh xu hướng tính dục hay nhận dạng giới tính của một người.

Bảng 1: Bốn yếu tố của sexuality giúp phụ huynh và trẻ hiểu rõ bản thân hơn.

Giáo dục giới tính tại Nhật Bản: những thay đổi gần đây

Nhật Bản từng là quốc gia đi đầu về giáo dục giới tính vào những năm 1990, nhưng sau đó chương trình học gần như đình trệ trong hơn 30 năm. Tuy nhiên, những năm gần đây chứng kiến nhiều thay đổi tích cực từ cả chính quyền trung ương và địa phương.

Theo báo Tuổi Trẻ, giới chức Nhật Bản đang đẩy mạnh giáo dục giới tính cho trẻ mẫu giáo thông qua sách hoạt hình và các buổi hội thảo. Mục tiêu là giúp trẻ hiểu về cơ thể mình và tự bảo vệ bản thân ngay từ khi còn nhỏ. Nguồn: Tuổi Trẻ

Một ví dụ điển hình là chương trình tại Musashi Kodomoen, Kunisaki, tỉnh Oita vào tháng 5/2025. Nữ hộ sinh Fujisada Yasuko đã tổ chức buổi học về giáo dục giới tính cho khoảng 40 trẻ em từ 4-6 tuổi, với chủ đề “vùng kín”. Cô sử dụng cuốn sách minh họa “Daiji Daiji Do-koda?” (Bộ phận đặc biệt của bạn ở đâu?) làm công cụ giảng dạy. Cuốn sách này đã bán được hơn 460.000 bản kể từ khi xuất bản năm 2021, cho thấy nhu cầu lớn từ phụ huynh Nhật Bản. Nguồn: DCOM

Tại tỉnh Saitama, nữ hộ sinh Yuko Sakurai thực hiện hơn 150 bài giảng về giáo dục giới tính mỗi năm cho học sinh từ tiểu học đến đại học và cả phụ huynh. Gần đây, cô nhận thấy nhu cầu từ các nhà trẻ và trường mẫu giáo tăng lên đáng kể. Nguồn: Tuổi Trẻ

Một phần động lực thúc đẩy giáo dục giới tính sớm là thực trạng đáng lo ngại về bạo lực tình dục trẻ em. Theo Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản, số vụ hiếp dâm trẻ em lứa tuổi mầm non được báo cáo đã lên tới 33 vụ vào năm ngoái, là mức cao nhất trong 15 năm qua. Con số này khiến nhiều phụ huynh và nhà giáo dục nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc trang bị kiến thức bảo vệ bản thân ngay từ tuổi nhỏ. Nguồn: DCOM

Tuy nhiên, Nhật Bản vẫn còn khoảng cách so với tiêu chuẩn giáo dục giới tính toàn diện của UNESCO. Tại Phần Lan và Pháp, học sinh được dạy về vai trò của nhiễm sắc thể, sự đa dạng của tình dục con người và các mối quan hệ lành mạnh. Trong khi đó, tại Nhật Bản, nhiều nội dung như quan hệ tình dục, tránh thai và phá thai vẫn bị coi là “không phù hợp” với học sinh trung học cơ sở. Nguồn: Kilala

Cộng đồng LGBTQ+ trong môi trường học đường Nhật Bản

LGBTQ+ là từ viết tắt chỉ cộng đồng người đồng tính nữ (Lesbian), đồng tính nam (Gay), song tính (Bisexual), chuyển giới (Transgender) và các nhóm giới tính, tính dục thiểu số khác. Trong nhiều năm, chủ đề này gần như bị cấm kỵ trong giáo dục Nhật Bản, nhưng gần đây đã có những chuyển biến đáng kể.

DatingApp JAPAN ghi nhận một số trường học ở các khu vực đô thị như Tokyo và Osaka đã triển khai các lớp học về sự đa dạng tính dục. Các lớp học này nhằm giảm định kiến và phân biệt đối xử bằng cách giúp học sinh hiểu về sự khác biệt trong xu hướng tính dục, nhận dạng giới và biểu hiện giới. Học sinh tham gia đánh giá tích cực, cho biết họ hiểu sâu sắc hơn về bạn bè và những người xung quanh. Nguồn: DatingApp JAPAN

Về chính sách, một bước tiến quan trọng là việc nhiều trường trung học công lập ở tỉnh Osaka và Fukuoka đã bỏ câu hỏi về giới tính trong đơn đăng ký dự thi. Theo khảo sát của Asahi Shimbun, có tới 14 tỉnh Nhật Bản đang cân nhắc loại bỏ câu hỏi này, và 11 tỉnh đang xem xét thực hiện ngay. Thay đổi này nhằm nâng cao nhận thức về giới LGBT và tránh gây khó xử cho học sinh trong các thủ tục kê khai bắt buộc. Nguồn: Kenh14

Ngoài ra, một số trường còn cho phép học sinh tự do lựa chọn đồng phục (Rakuten / Amazon). Trường trung học cơ sở ở tỉnh Chiba đã cho phép nam sinh mặc váy đồng phục (Rakuten / Amazon), trong khi một trường ở Kanagawa để nữ sinh chọn váy hoặc quần dài (Rakuten / Amazon). Những chính sách này tạo ra môi trường học đường cởi mở hơn cho tất cả học sinh.

Khi con công khai giới tính: hướng dẫn cho cha mẹ

Công khai giới tính (coming out) là quá trình một người tự nguyện chia sẻ với người khác về xu hướng tính dục hoặc nhận dạng giới tính của bản thân. Đối với nhiều trẻ em, cha mẹ là người khó nói chuyện nhất nhưng cũng là người mà con muốn được chấp nhận nhất.

Nếu con bạn công khai giới tính, đây là những điều quan trọng cần nhớ:

• Lắng nghe và chấp nhận: Hãy bắt đầu bằng câu “Con cứ nói, ba/mẹ đang lắng nghe đây”. Tránh phán xét, chế giễu hoặc coi đây là “giai đoạn”.
• Không áp đặt niềm tin cá nhân: Dù có quan điểm riêng, hãy tôn trọng bản dạng của con. Sự chấp nhận từ gia đình giúp giảm đáng kể nguy cơ trầm cảm và tự tử ở thanh thiếu niên LGBTQ+.
• Bảo vệ quyền riêng tư: Không bao giờ được tự ý tiết lộ giới tính của con với người khác khi chưa có sự đồng ý. Điều này gọi là “outing” và có thể gây hại nghiêm trọng.
• Tìm kiếm thông tin và hỗ trợ: Tổ chức “Nijiz” tại Nhật Bản cung cấp không gian an toàn cho thanh thiếu niên LGBTQ+ từ 10-23 tuổi. Cha mẹ cũng có thể tham gia các nhóm hỗ trợ dành cho phụ huynh.

flowchart TD
    A[Con công khai giới tính] --> B{Phản ứng ban đầu}
    B -->|Tiêu cực| C[Tạm dừng, hít thở sâu]
    B -->|Tích cực| D[Lắng nghe và thể hiện tình yêu]
    C --> E[Tìm tư vấn viên hoặc nhóm hỗ trợ]
    D --> F[Thảo luận về nhu cầu của con]
    E --> F
    F --> G[Tìm hiểu thông tin về LGBTQ+]
    G --> H[Đồng hành cùng con trong hành trình]

Sơ đồ 1: Quy trình cha mẹ nên thực hiện khi con công khai giới tính, dựa trên hướng dẫn từ chuyên gia Nhật Bản.

Báo HuffPost đưa tin xu hướng tính dục và nhận dạng giới tính của trẻ không liên quan đến cách nuôi dạy hay môi trường gia đình. Nhiều nghiên cứu khoa học đã được thực hiện nhưng hiện vẫn chưa xác định được yếu tố quyết định cụ thể. Điều quan trọng nhất là tạo ra môi trường để con tự tin sống đúng với bản thân. Nguồn: HuffPost

Câu hỏi thường gặp

Đồng tính luyến ái có phải là bệnh không?

Không. Đồng tính luyến ái đã được Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) loại khỏi danh sách bệnh lý tâm thần từ nhiều thập kỷ trước. Đây là một xu hướng tính dục tự nhiên, hoàn toàn bình thường trong đa dạng của con người.

Nên bắt đầu nói chuyện với con về giới tính từ tuổi nào?

Chuyên gia khuyến nghị bắt đầu từ khi con còn nhỏ (3-5 tuổi) với các khái niệm đơn giản như tên các bộ phận cơ thể, ranh giới cá nhân. Tại Nhật Bản, nhiều chương trình giáo dục giới tính hiện đã được triển khai cho trẻ mẫu giáo 4-6 tuổi. Khi con lớn hơn, cuộc trò chuyện có thể mở rộng sang các chủ đề phức tạp hơn phù hợp với độ tuổi.

Nếu con mình là LGBTQ+, có phải do cách nuôi dạy không?

Không. Các nghiên cứu khoa học rộng lớn đều cho thấy xu hướng tính dục và nhận dạng giới tính không phụ thuộc vào cách nuôi dạy, môi trường gia đình hay kinh nghiệm thởi thơ ấu. Đây là một phần bản sắc tự nhiên của mỗi cá nhân, không do cha mẹ “gây ra” và cũng không thể “thay đổi”.

Ở Nhật Bản, trẻ em LGBTQ+ có bị phân biệt đối xử ở trường không?

Thực trạng này vẫn tồn tại ở một số nơi, nhưng đang dần cải thiện. Các trường ở Tokyo, Osaka và nhiều địa phương khác đã triển khai chương trình giáo dục về đa dạng tính dục. Ngoài ra, các tổ chức như Nijiz cung cấp không gian an toàn và hỗ trợ tâm lý cho thanh thiếu niên LGBTQ+. Cha mẹ nên chủ động tìm hiểu chính sách của trường con đang theo học.

Kết luận

Hiểu biết về giới tính và đồng tính luyến ái không chỉ giúp cha mẹ trả lờii câu hỏi của con mà còn tạo ra môi trường gia đình an toàn, nơi mọi thành viên đều được tôn trọng. Tại Nhật Bản, giáo dục giới tính đang chuyển mình với các chương trình mới dành cho trẻ nhỏ và những thay đổi tích cực trong chính sách trường học. Tuy nhiên, vai trò của cha mẹ vẫn là yếu tố quyết định giúp con phát triển bản dạng khỏe mạnh.

Nếu con bạn thuộc cộng đồng LGBTQ+, hãy nhớ rằng sự chấp nhận và yêu thương của gia đình là nền tảng quan trọng nhất giúp con tự tin sống đúng với bản thân. Đừng ngại tìm kiếm thông tin từ các tổ chức hỗ trợ tại Nhật Bản và cộng đồng người Việt để cùng nhau đồng hành với con trong hành trình này.

Bài viết liên quan

• Giáo dục giới tính và an toàn cá nhân — Tổng quan toàn bộ chủ đề giáo dục giới tính cho trẻ em tại Nhật Bản
• Giáo dục giới tính theo độ tuổi — Cách trò chuyện với trẻ ở từng độ tuổi khác nhau
• Thay đổi cơ thể tuổi dậy thì — Hướng dẫn cha mẹ giúp con vượt qua giai đoạn dậy thì
• Trao đổi với cha mẹ về giới tính — Cách xây dựng kênh trao đổi cởi mở trong gia đình

Sources

• Tuổi Trẻ: Nhật Bản giáo dục giới tính cho trẻ mẫu giáo — 2025-11-14 — Thông tin về chương trình giáo dục giới tính mới cho trẻ mẫu giáo và hoạt động của nữ hộ sinh Yuko Sakurai tại Saitama
• Kilala: Nhật Bản vẫn còn lạc hậu về giáo dục giới tính? — 2021-05-01 — Phân tích so sánh giáo dục giới tính Nhật Bản với các nước phát triển
• DCOM: Nhật Bản mở rộng giáo dục giới tính cho trẻ mẫu giáo — 2025-11-18 — Chi tiết chương trình Oita và cuốn sách “Daiji Daiji Do-koda?”
• DatingApp JAPAN: Thay đổi thái độ đối với LGBTQ+ trong giáo dục Nhật Bản — 2025-01-10 — Các chương trình giáo dục LGBTQ+ tại trường học Nhật Bản
• Kenh14: Để ủng hộ LGBT, các trường ở Nhật bỏ câu hỏi giới tính — 2019-01-08 — Chính sách thay đổi trong đơn đăng ký dự thi tại Osaka và Fukuoka
• HuffPost Japan: Khi con công khai giới tính — 2024-06-27 — Hướng dẫn từ chuyên gia và tổ chức Nijiz về cách cha mẹ phản ứng khi con coming out