Quảng cáo & PR Bài viết này có thể chứa liên kết đối tác. Khi bạn mua hàng qua các liên kết này, chúng tôi có thể nhận được một khoản hoa hồng nhỏ.

Trợ cấp gia đình có con nhỏ tại Nhật Bản

Giới thiệu các khoản trợ cấp

Từ tháng 10/2024, chính phủ Nhật Bản đã thực hiện một trong những cải cách lớn nhất trong thập kỷ về trợ cấp gia đình có con nhỏ: mức trợ cấp cho con thứ ba trở đi tăng lên 30.000 yên mỗi tháng, đồng thờ hoàn toàn loại bỏ giới hạn thu nhập trước đây là 66.000.000 yên/năm. Điều này có nghĩa là hầu hết các gia đình đang nuôi con tại Nhật — kể cả ngườ nước ngoài có tư cách lưu trú hợp pháp — đều có thể nhận được khoản hỗ trợ đầy đủ mà không bị cắt giảm vì thu nhập cao.

Bài viết này thuộc chuỗi chế độ thai sản và nghỉ phép nuôi con, tập trung giải thích chi tiết ba nhóm trợ cấp sinh hoạt chính dành cho gia đình có con nhỏ: trợ cấp sinh con một lần, trợ cấp nuôi con hàng tháng (児童手当), và trợ cấp nghỉ chăm con. Nắm rõ các quyền lợi này không chỉ giúp giảm áp lực tài chính mà còn đảm bảo bạn không bỏ lỡ những khoản tiền đáng lẽ phải nhận.

Trợ cấp sinh con một lần

出産育児一時金 là gì?

出産育児一時金 (Shussan Ikuji Ichijikin) là khoản trợ cấp một lần do hệ thống bảo hiểm y tế Nhật Bản chi trả khi ngườ tham gia bảo hiểm sinh con. Đây là quyền lợi cơ bản nhất và hầu như mọi gia đình đều đủ điều kiện nhận.

Mức trợ cấp và điều kiện

Theo cập nhật từ năm 2024, mức trợ cấp là 500.000 yên cho mỗi lần sinh, tăng từ mức 420.000 yên trước đây [Nguồn: Investvietnhat]. Điều kiện cơ bản gồm hai điểm:

• Ngườ mẹ đang tham gia bảo hiểm y tế (健康保険 hoặc 国民健康保険) tại thờ điểm sinh.
• Thai kỳ đạt từ 4 tháng (85 ngày) trở lên, bao gồm cả trường hợp sẩy thai hoặc thai lưu sau mốc này [Nguồn: MHLW].

Quốc tịch không phải rào cản. Ngườ nước ngoài đang tham gia bảo hiểm y tế Nhật Bản hoàn toàn đủ điều kiện nhận khoản này [Nguồn: Ngườ Việt ở Nhật].

Thủ tục nhận trợ cấp

Hệ thống 直接支払制度 (chi trả trực tiếp) cho phép bệnh viện hoặc cơ sở sinh nở nhận khoản 500.000 yên trực tiếp từ công ty bảo hiểm. Bạn chỉ cần thanh toán phần chênh lệch nếu chi phí sinh cao hơn 500.000 yên. Nếu chi phí thấp hơn, phần dư sẽ được hoàn vào tài khoản ngân hàng của bạn. Đối với các cơ sở không hỗ trợ chi trả trực tiếp, bạn cần nộp đơn xin hoàn tiền tại công ty bảo hiểm y tế của mình trong vòng 2 năm kể từ ngày sinh.

Trợ cấp nuôi con hàng tháng

児童手当 — trợ cấp cốt lõi cho gia đình

児童手当 (Jidō Teate) là khoản trợ cấp định kỳ do こども家庭庁 (Cơ quan Trẻ em và Gia đình) quản lý, nhằm hỗ trợ chi phí nuôi dưỡng trẻ em. Đây là khoản trợ cấp quan trọng nhất trong hệ thống trợ cấp gia đình có con nhỏ tại Nhật Bản.

Mức trợ cấp theo độ tuổi (cập nhật tháng 10/2024)

Từ tháng 10/2024, chính phủ Nhật đã thực hiện ba thay đổi lớn:

1. Loại bỏ hoàn toàn giới hạn thu nhập: Trước đây, gia đình có thu nhập trên 66.000.000 yên/năm chỉ nhận được 5.000 yên/tháng thay vì mức đầy đủ. Nay mọi gia đình đều nhận mức trợ cấp tối đa.
2. Mở rộng độ tuổi: Trẻ em học trung học phổ thông (cao trung) cũng được đưa vào diện trợ cấp, thay vì chỉ đến hết trung học cơ sở (15 tuổi) như trước.
3. Tăng mức cho con thứ ba trở đi: Từ 15.000 yên lên 30.000 yên/tháng cho mỗi con từ con thứ ba trở đi [Nguồn: GoEMON].

Tổng chi phí nuôi con tại Nhật có thể được hình dung rõ hơn qua bài phân tích chi tiết về chi phí nuôi con tại Nhật.

Bảng 1: Mức trợ cấp 児童手当 theo độ tuổi và thứ tự sinh (cập nhật tháng 10/2024).

Lịch chi trả và thủ tục đăng ký

Trợ cấp được chi trả 6 lần mỗi năm vào các tháng 2, 4, 6, 8, 10, 12, với mỗi lần chi trả tương đương 2 tháng. Ví dụ: vào tháng 6, bạn sẽ nhận tiền cho tháng 4 và tháng 5 [Nguồn: こども家庭庁].

Để nhận trợ cấp, bạn phải chủ động nộp đơn đăng ký tại ủy ban thành phố (市区町村役所) nơi đang cư trú. Khác với một số quốc gia, Nhật Bản không tự động cấp trợ cấp nuôi con. Đơn đăng ký cần nộp trong vòng 15 ngày kể từ ngày sinh của con để đảm bảo không mất quyền lợi các tháng đầu tiên.

Trợ cấp nghỉ chăm con

育児休業給付金 — an sinh khi nghỉ việc chăm con

Khi cha hoặc mẹ nghỉ việc để chăm sóc con nhỏ, hệ thống bảo hiểm xã hội chi trả 育児休業給付金 (Ikuji Kyūgyō Kyūfukin). Đây là khoản trợ cấp quan trọng giúp gia đình duy trì thu nhập trong giai đoạn khó khăn nhất của việc nuôi con.

Mức hỗ trợ và thờ gian

• 6 tháng đầu: Nhận 67% mức lương cơ bản trước khi nghỉ.
• 6 tháng tiếp theo: Nhận 50% mức lương cơ bản.
• Thờ gian tối đa: 12 tháng cho mỗi lần sinh, có thể kéo dài thêm 6 tháng nếu không tìm được nhà trẻ.
• Áp dụng cho cả cha lẫn mẹ, nhưng tổng thờ gian hai ngườ không vượt quá 12 tháng [Nguồn: GoEMON].

Chính phủ Nhật đang đẩy mạnh chính sách khuyến khích nam giới nghỉ chăm con, với mục tiêu nâng tỷ lệ nam giới nghỉ ikuji kyugyo lên 50% vào năm 2025 và 80% vào năm 2030 [Nguồn: GoEMON].

Thủ tục đăng ký và lưu ý cho ngườ nước ngoài

Quy trình từ khi sinh đến khi nhận trợ cấp

Việc nộp hồ sơ đúng thờ hạn và đầy đủ giấy tờ là yếu tố quyết định bạn có nhận được đầy đủ quyền lợi hay không. Dưới đây là quy trình chuẩn cho gia đình ngườ nước ngoài:

flowchart TD
    A[Sinh con tại bệnh viện] --> B[ nhận Giấy chứng sinh]
    B --> C{Nộp đăng ký khai sinh<br/>tại ủy ban thành phố}
    C --> D[Nộp đơn 出産育児一時金<br/>qua bệnh viện hoặc bảo hiểm]
    C --> E[Nộp đơn 児童手当<br/>tại ủy ban thành phố]
    D --> F[Nhận 500.000 yên<br/>trực tiếp hoặc hoàn tiền]
    E --> G[Trợ cấp hàng tháng<br/>bắt đầu từ tháng sau]
    G --> H[Nộp giấy xác nhận tình trạng<br/>mỗi năm vào tháng 6]
    H --> I[Tiếp tục nhận trợ cấp<br/>đến khi con tốt nghiệp cấp 3]

Sơ đồ 1: Quy trình đăng ký các khoản trợ cấp từ khi sinh con đến khi con đi học.

Giấy tờ cần chuẩn bị

Khi đến ủy ban thành phố để đăng ký trợ cấp, bạn cần mang theo:

• Thẻ cư trú (在留カード) hoặc thẻ ngoại kiều (特別永住者証明書)
• Thẻ bảo hiểm y tế (健康保険証)
• Sổ ngân hàng (để nhận chuyển khoản trợ cấp)
• Giấy chứng sinh (出生届) hoặc giấy khai sinh của con
• Mẫu đơn đăng ký do ủy ban cung cấp (認定請求書)

Lưu ý quan trọng cho ngườ nước ngoài

Ngườ nước ngoài hoàn toàn đủ điều kiện nhận các khoản trợ cấp này nếu đáp ứng ba điều kiện: (1) có tư cách lưu trú hợp pháp tại Nhật Bản, (2) đã đăng ký thường trú tại ủy ban thành phố, và (3) con sinh sống tại Nhật Bản [Nguồn: Investvietnhat]. Tuy nhiên, nếu cha mẹ hoặc con rồi khỏi Nhật Bản và không còn đăng ký thường trú, quyền lợi sẽ chấm dứt từ ngày xóa hộ khẩu.

Nếu chuyển nhà sang thành phố khác, bạn cần nộp lại hồ sơ đăng ký tại ủy ban thành phố mới. Đừng quên nộp giấy xác nhận tình trạng (現況届) vào tháng 6 hàng năm để tiếp tục nhận trợ cấp.

Câu hỏi thường gặp

Ngườ nước ngoài có được nhận trợ cấp nuôi con không?

Có. Ngườ nước ngoài có tư cách lưu trú hợp pháp tại Nhật Bản, đã đăng ký thường trú và tham gia bảo hiểm y tế đều đủ điều kiện nhận các khoản trợ cấp như ngườ Nhật. Quốc tịch không phải rào cản, nhưng con phải sinh sống tại Nhật Bản.

Mức trợ cấp cho con thứ ba có khác con đầu không?

Từ tháng 10/2024, con thứ ba trở đi nhận 30.000 yên/tháng — gấp đôi mức 15.000 yên trước đây và gấp ba mức 10.000 yên của con thứ nhất và thứ hai trong độ tuổi từ 3 tuổi trở lên. Đây là chính sách khuyến khích sinh con của chính phủ Nhật.

Cần nộp hồ sơ trước khi sinh hay sau khi sinh?

Trợ cấp sinh con một lần (500.000 yên) có thể được xử lý ngay tại bệnh viện sau khi sinh. Trợ cấp nuôi con hàng tháng (児童手当) cần nộp đơn đăng ký trong vòng 15 ngày kể từ ngày sinh để nhận đủ quyền lợi các tháng đầu. Trễ hạn có thể khiến bạn mất tiền trợ cấp của những tháng đã qua.

Nếu chuyển nhà sang thành phố khác có cần làm lại thủ tục không?

Có. Khi chuyển đến thành phố mới, bạn cần nộp lại đơn đăng ký 児童手当 tại ủy ban thành phố mới. Ngoài ra, mỗi năm vào tháng 6, bạn cần nộp giấy xác nhận tình trạng (現況届) để tiếp tục nhận trợ cấp.

Trợ cấp nuôi con có bị đánh thuế không?

Không. 児童手当 là khoản trợ cấp phi thuế, nghĩa là bạn không phải đóng thuế thu nhập cá nhân cho số tiền này. Tuy nhiên, khoản tiền này có thể bị khấu trừ một phần nếu bạn có nợ thuế hoặc nợ bảo hiểm chưa thanh toán.

Kết luận

Hệ thống trợ cấp gia đình có con nhỏ tại Nhật Bản bao gồm ba trụ cột chính: 500.000 yên trợ cấp sinh con một lần, 10.000–30.000 yên/tháng trợ cấp nuôi con định kỳ, và 67% lương trong 6 tháng đầu nghỉ chăm con. Với cải cách tháng 10/2024 loại bỏ giới hạn thu nhập và tăng mức hỗ trợ cho con thứ ba, gia đình ngườ nước ngoài đang sinh sống hợp pháp tại Nhật có thể tận dụng tối đa các quyền lợi này.

Điểm quan trọng nhất cần ghi nhớ: các khoản trợ cấp không tự động cấp. Bạn phải chủ động nộp hồ sơ đăng ký tại ủy ban thành phố nơi cư trú, chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và tuân thủ thờ hạn. Việc bỏ qua thủ tục đơn giản này có thể khiến gia đình mất đi hàng triệu yên trong suốt quá trình nuôi con.

Nếu bạn đang trong giai đoạn chuẩn bị sinh con hoặc vừa đón con chào đờ, hãy dành một buổi sáng đến ủy ban thành phố để hoàn tất các thủ tục — đây là khoản đầu tư thờ gian mang lại giá trị tài chính đáng kể nhất mà bạn có thể thực hiện.

Bài viết liên quan

• Chế độ thai sản và nghỉ phép nuôi con — Pillar tổng quan về quyền lợi lao động khi mang thai và nuôi con
• Jidō teate trợ cấp trẻ em — Hướng dẫn chuyên sâu về trợ cấp 児童手当
• Trợ cấp tiền lương khi nghỉ nuôi con — Chi tiết về ikuji kyugyo và quyền lợi nghỉ chăm con
• Trợ cấp nuôi con hoikuen teate — Hỗ trợ chi phí gửi trẻ tại nhà trẻ Nhật Bản
• Bảo hiểm xã hội cho ngườ nước ngoài — Hiểu rõ quyền lợi bảo hiểm trước khi sinh con

Sources

• Một số thay đổi trong gói trợ cấp nuôi con (児童手当) từ tháng 10/2024 tại Nhật — 2024-10-07 — Cập nhật chính sách mới nhất về 児童手当
• Hướng dẫn chi tiết các khoản trợ cấp sinh con, nuôi con tại Nhật Bản dành cho ngườ Việt — 2025-07-05 — Tổng hợp đa dạng khoản trợ cấp và thủ tục
• Trợ Cấp Thai Sản và Chăm Con tại Nhật Bản 2025 — 2025 — Góc nhìn ngườ Việt, chi tiết thủ tục
• 児童手当制度のご案内｜こども家庭庁 — 2025-02-13 — Văn bản chính phủ Nhật về trợ cấp trẻ em
• 出産育児一時金等について｜厚生労働省 — 2014-03-31 — Hướng dẫn chính thức về trợ cấp sinh con
• TRỢ CẤP KHI NUÔI CON Ở NHẬT — 2019 — Thông tin cơ bản về thủ tục nhận trợ cấp